Kronični perikarditis

Kronični perikarditis je upala koja dovodi do nakupljanja tekućine u perikardu ili do zadebljanja perikarda, a započinje polagano i postupno te dugo traje.

U kroničnom perikarditisu s izljevom tekućina se postupno nakuplja u perikard. Obično je nepoznatog uzroka, ali može biti i posljedica raka, tuberkuloze ili smanjene funkcije štitne žlijezde (hipotireoza). Poznati uzroci se liječe ukoliko je to moguće, a ukoliko je srčana funkcija uredna liječnici imaju pristup “gledaj i čekaj”.

Kronični konstriktivni perikarditis je rijetka bolest koja je obično posljedica stvaranja fibroznog (ožiljnog) tkiva oko perikarda. Fibrozno tkivo, u godinama koje slijede, ima sklonost skvrčavanja uslijed čega pritiska srce i smanjuje mu volumen. Pritisak povećava tlak u venama koje vraćaju krv u srce, jer tada trebaju pod većim tlakom uputiti krv da bi se srce napunilo. Tekućina se tada vraća i vene tu tekućinu propuštaju van, te se tada tekućina počinje nakupljati pod kožom, u trbuhu i katkada u prostorima oko pluća (pleuralni prostor).

Uzroci

Svako stanje koje uzrokuje akutni perikarditis može uzrokovati i kronični konstriktivni perikarditis, ali obično je uzrok nepoznat. Najčešći poznati uzroci kroničnog konstriktivnog perikarditisa su virusne infekcije i zračenje provedeno u cilju liječenja raka dojke ili limfoma. Kronični konstriktivni perikarditis može biti također posljedica reumatoidnog artritisa, sistemskog lupusa eritematodesa, ranije povrede, operacije srca ili bakterijske infekcije. Ranije je u Sjedinjenim Američkim Državama tuberkuloza bila najčešći uzrok perikarditisa, dok danas tuberkuloza predstavlja uzrok samo u 1% do 2% slučajeva. U Africi i u Indiji tuberkuloza je još uvijek najčešći uzrok svih vrsta perikarditisa.

Simptomi i dijagnoza

U simptome kroničnog perikarditisa spadaju zaduha, kašalj (jer visoki tlak u plućnim venama utjeruje tekućinu u zračne alveole), te zamor (jer srce zatajuje). Bolesnici obično ne osjećaju bolove. Često se nađe tekućina u trbuhu i u nogama.

Simptomi predstavljaju važan ključ u otkrivanju i postavljanju dijagnoze kroničnog perikarditisa, posebno ukoliko nema drugog razloga za smanjenu srčanu funkciju―kao što su povišeni krvni tlak, koronarna bolest srca ili valvularna srčana bolest. Pri kroničnom konstriktivnom perikarditisu na rendgenskom snimku srce obično ne izgleda nenormalno veliko, dok je u većini drugih srčanih bolesti srce uvećano. U otprilike polovine slučajeva kroničnog konstriktivnog perikarditisa nađu se naslage kalcija u perikardu što se dobro vidi na rendgenskom snimku.

Postoje dvije vrste pretraga kojima se potvrđuje dijagnoza. Kateterizacija srca se rabi da bi se izmjerili tlakovi u srčanim šupljinama i u velikim krvnim žilama. Kao zamjenska pretraga može poslužiti magnetska rezonancija (MR) ili kompjutorizirana tomografija (CT) da bi se izmjerila debljina perikarda. Normalno je perikard tanji od 3,2 milimetra, ali u kroničnom konstriktivnom perikarditisu debljina perikarda obično iznosi 6,4 milimetara ili više.

Liječenje

Premda diuretici (lijekovi koji pojačavaju izlučivanje mokraće) mogu smanjiti simptome, jedino moguće pravo liječenje je kirurško odstranjenje perikarda. Kirurško liječenje pomaže u 85% slučajeva u bolesnika koji se tome podvrgnu. Ipak, kako rizik smrti uslijed te teške operacije iznosi 5% do 15%, mnogi se bolesnici ne mogu odlučiti za operaciju sve dok bolest ne uznapreduje toliko da ne mogu više obavljati svoje svakodnevne aktivnosti.