Sindrom toksičnog šoka

Sindrom toksičnog šoka je infekcija koju obično uzrokuju stafilokoki, a koja se može naglo pogoršati i prijeći u teški neizlječivi šok.

Godine 1978. sindrom toksičnog šoka bio je prvi puta priznat kao zasebni sindrom u nekoliko djece u dobi između 8 i 17 godina. Godine 1980. pojavio se veliki broj slučajeva, pretežno u mladih žena koje su rabile tampone. Godine 1980. u Sjedinjenim Državama utvrđeno je 700 slučajeva, a tijekom 1981. nakon opsežnog objavljivanja i uklanjanja s tržišta različitih tampona s “nadmoćnom snagom upijanja” incidencija sindroma toksičnog šoka znatno je opala. Još uvijek se pojavljuju slučajevi u nekih žena koje ne rabe tampone i u nekih koje su upravo imale kirurški zahvat ili su rodile. Oko 15% slučajeva pojavljuje se u muškaraca koji su se podvrgnuli kirurškom zahvatu. Prilično su česti blagi slučajevi.

Premda je soj stafilokoka koji uzrokuje većinu slučajeva sindroma toksičnog šoka poznat, događaj koji potiče sindrom nije poznat. Prisutnost tampona može pomoći bakterijama proizvesti otrov koji ulazi u krv preko malih rezova u rodničkoj sluznici ili kroz maternicu u trbušnu šupljinu. Čini se da taj otrov uzrokuje simptome.

Simptomi i dijagnoza

Simptomi počinju iznenada povišenom temperaturom od 38,8o C do 40,5o C. Brzo se razvijaju jaka glavobolja, grlobolja, crvene oči, teški umor, zbunjenost, povraćanje, jaki vodenasti proljev i osip poput sunčeve opekline preko cijelog tijela. Unutar 48 sati osoba se može onesvijestiti i razviti šok. Između trećeg i sedmog dana dolazi do ljuštenja kože, naročito na dlanovima i tabanima.

Sindrom uzrokuje anemiju. Vrlo je često oštećenje bubrega, jetre i mišića, naročito u prvom tjednu. Mogu se razviti i problemi sa srcem i plućima. Većina se organa potpuno oporavlja nakon što simptomi nestanu.

Dijagnoza se obično temelji na simptomima. Premda nema laboratorijske pretrage koja bi posebno potvrdila sindrom toksičnog šoka, krvne pretrage se obično rade kako bi se isključili drugi mogući uzroci nastanka simptoma.

Sprječavanje, liječenje i prognoza

Točne preporuke za sprječavanje sindroma toksičnog šoka teško je formulirati. Općenito, žene bi trebale izbjegavati trajnu uporabu tampona tijekom menstruacije. Ne bi trebalo rabiti tampone s velikom moći upijanja za koje je vjerojatnije da uzrokuju sindrom toksičnog šoka.

Osobu za koju se sumnja da ima sindrom toksičnog šoka treba odmah smjestiti u bolnicu. Liječenje se započinje uklanjanjem tampona, dijafragme ili drugih stranih tijela, a antibiotici se daju čim je prije moguće.

Oko 8% do 15% ljudi s potpuno razvijenim sindromom toksičnog šoka umire. Ponavljane epizode česte su u žena koje i dalje rabe tampone 4 mjeseca nakon epizode sindroma toksičnog šoka sve dok se antibiotskim liječenjem potpuno ne ukloni stafilokoke.