Metabolički sindrom

Metabolički sindrom, također zvan i sindromom X je obilježen viškom masnog tkiva u području trbuha i uzrokovanjem barem jednog od sljedećeg: otpornosti na inzulin, dislipidemije i hipertenzije. Uzroci, komplikacije, dijagnoza i liječenje su slični onima kod pretilosti.

Metabolički sindrom je vrlo čest, pa u SADu pogađa možda gotovo polovicu ljudi u dobi od >50 god. Raspodjela masnog tkiva je važna koliko i njegova količina. Sindrom se češće razvija u ljudi kod kojih se masno tkivo nakuplja oko trbuha (što se naziva nakupljanjem u obliku jabuke) i koji imaju velik omjer između opsega struka i opsega bokova. Ovaj je sindrom rjeđi u ljudi kod kojih se masno tkivo nakuplja oko bokova (što se naziva nakupljanjem u obliku kruške) i koji imaju nizak omjer opsega struka i bokova.

Višak masnog tkiva oko trbuha dovodi do viška slobodnih masnih kiselina u veni porte, povećavajući nakupljanje masti u stanicama jetre i mišića. Dolazi do otpornosti jetre i mišićja na inzulin, hiperinzulinemije, dislipidemija, hipertenzije, te napokon do dijabetesa i koronarne bolesti. Razine mokraćne kiseline u serumu su tipično povišene, a razvija se protrombotično stanje (uz povišene razine fibrinogena i inhibitora I aktivatora plazminogena).

Bolesnike s BMI ili opsegom struka većim od normale bi trebalo probrati na metabolički sindrom mjerenjem krvnog tlaka, glukoze u krvi natašte i razina lipida u krvi (vidi TBL. 6–2). Liječenje je slično liječenju pretilosti, premda ulogu mogu imati i “senzibilizatori” na inzulin, poput metformina i agonista peroksisomskih receptora peroksidazne reduktaze (PPAR).

TABLICA 6-2

KRITERIJI ZA DIJAGNOZU METABOLIČKOG SINDROMA*

POKAZATELJ

VRIJEDNOST

Opseg struka (cm)

102 za muškarce

88 za žene

Razina glukoze natašte (mmol/L)

≥6,1

Razina glukoze 2 h nakon obroka (mmol/L)

≥7,7

Krvni tlak (mm Hg)

≥130/85

Razina triglicerida na prazan želudac (mmol/L)

≥1,7

Lipoproteini niske gustoće (LDL [mmol/L])

≥2,59

Lipoproteini visoke gustoće (HDL [mmol/L])

≤1.04 za muškarce

≤1.29 za žene

*Za postavljanje dijagnoze moraju postojati barem tri mjerila.

U ovom poglavlju: