Poremećaji metabolizma tirozina

Tirozin je prethodnik nekolicine neurotransmitera (npr. dopamina, noradrenalina, adrenalina), hormona (npr. tiroksina) i melanina; nedostatnosti enzima uključenog u njegov metabolizam dovode do niza različitih sindroma.

Prolazna tirozinemija novorođenčeta: Prolazna nezrelost metaboličkih enzima, osobito dioksigenaze 4–hidroksifenilpiruvične kiseline, ponekad dovodi do povišenih razina tirozina u plazmi (osobito u nedonoščadi i to one na visoko proteinskoj prehrani); metabolite se mogu pronaći prilikom rutinskog probira novorođenčadi na FKU. Većina bolesnika nema simptoma, no neki pokazuju letargiju i slabo hranjenje. Tirozinemija se razlikuje od FKU po povišenim razinama tirozina u plazmi.

Većina se spontano povlači. Bolesnici sa simptomima bi trebali ograničiti unos tirozina hranom (2 g/kg/dan) i uzimati vitamin C (200 do 400 mg PO 1×/dan).

Tirozinemija tipa I: Ova bolest se nasljeđuje autosomno recesivno a uzrokovana je nedostatkom fumarilacetoacetat hidroksilaze, enzima važnog za metabolizam tirozina. Bolest se može manifestirati kao galopirajuće zatajenje jetre u novorođenačkom razdoblju ili kao indolentni supklinički hepatitis, bolna periferna neuropatija i tubularni poremećaji bubrega (npr. metabolička acidoza s normalnim anionskim zjapom, hipofosfatemija, rahitis otporan na vitamin D) u starije dojenčadi i djece. Oni koji prežive su u povećanoj opasnosti od karcinoma jetre.

Na dijagnozu ukazuju povećane razine tirozina u plazmi; potvrđuje ju visoka razina sukcinilacetona u plazmi i niska aktivnost fumarilacetoacetat hidroksilaze u krvnim stanicama ili uzorcima biopsije jetre. U akutnim napadima i kod spore progresije bolesti, učinkovito je liječenje s 2(2–nitro–4–trifluorometilbenzoil)–1,3–ciklo–heksanedionom (NTBC). Preporučuje se prehrana s malo fenilalanina i tirozina. Učinkovito je i presađivanje jetre.

Tirozinemija tipa II: Ovo je rijetka autosomno recesivna bolest, uzrokovana nedostatkom tirozin transaminaze. Nakupljanje tirozina uzrokuje vrijedove kože i rožnice. Sekundarno povišenje tirozina, premda je blago, može ako se ne liječi, uzrokovati neuropsihijatrijske poremećaje. Dijagnoza se postavlja na osnovi povišenja tirozina u plazmi, nedostatka sukcinilacetona u plazmi ili mokraći i mjerenja smanjene enzimske aktivnosti u biopsiji jetre. Ova se bolest lako liječi blagim do umjerenim ograničenjem unosa fenilalanina i tirozina hranom.

Alkaptonurija: Ovo je rijetka autosomno recesivna bolest uzrokovana nedostatkom oksidaze homogentizinske kiseline; produkti oksidacije homogentizinske kiseline se nakupljaju u koži te ju potamnjuju, a u zglobovima se odlažu kristali. Bolest se obično dijagnosticira u odraslih a uzrokuje tamnu pigmentaciju kože (ohronoza) i artritis. Mokraća na zraku pocrni zbog prisutnosti oksidacijskih produkata homogentizinske kiseline. Dijagnoza se postavlja otkrivanjem povišenih razina homogentizinske kiseline u mokraći (>4 do 8 g/24 h). Učinkovitog liječenja nema, no askorbinska kiselina u dozi od 1 g PO 1×/dan može ublažiti odlaganje pigmenta povećavanjem izlučivanja homogentizinske kiseline bubrezima.

Okulokutani albinizam: Nedostatak tirozinaze dovodi do odsutnosti pigmentacije kože i mrežnice, izazivajući jako povećanu opasnost od raka kože i znakovitog gubitka vida. Čest je nistagmus i fotofobija (vidi i Albinizam na str. 1002).