Kronična granulomatozna bolest

Kronična granulomatozna bolest nastaje jer leukociti ne mogu stvarati aktivirane spojeve kisika i zbog poremećene (defektne) baktericidne funkcije fagocita. Manifestacije su ponavljajuće infekcije; višestruke granulomatozne lezije pluća, jetre, limfnih čvorova, probavnog i mokraćno– spolnog sustava; apscesi; limfadenitis; hipergamaglobulinemija; ubrzana SE i anemija. Dijagnoza se postavlja određivanjem stvorenih kisikovih radikala u leukocitima pomoću protočne citometrije testom respiratornog praska. Liječi se antibioticima, antifungicidima i interferonom– ; mogu biti potrebne i transfuzije granulocita.

Više od 50% slučajeva kronične granulomatozne bolesti nasljeđuje se X–vezano recesivno, i tada bolest pogađa samo muškarce; u ostalim slučajevima nasljeđivanje je autosomno recesivno. U kroničnoj granulomatoznoj bolesti leukociti zbog nedovoljne aktivnosti nikotinamid adenin dinukleotid fosfat oksidaze ne proizvode vodikov peroksid, superoksid i druge aktivirane spojeve kisika. Manjkava je baktericidna funkcija fagocita tako da bakterije i gljivice nisu ubijene unatoč normalnoj fagocitozi.

Simptomi i znakovi

Kronična granulomatozna bolest obično počinje ponavljajućim apscesima u ranom djetinjstvu, ali je u manjem broju slučajeva početak odgođen do puberteta. Tipični su patogeni mikroorganizmi koji stvaraju katalazu (npr. Staphylococcus aureus; Escherichia coli; Serratia, Klebsiella, Pseudomonas sp; gljive). Infekcije Aspergillusom su vodeći uzrok smrti.

Multiple granulomatozne lezije nastaju u plućima, jetri, limfnim čvorovima te u probavnom i mokraćno–spolnom sustavu (uzrokujući opstrukciju). Obično se razvija gnojni limfadenitis, hepatosplenomegalija, pneumonija i hematološki nalaz kronične infekcije. Bolest također zahvaća kožu, limfne čvorove, pluća, jetru a javljaju se i perianalni apscesi; stomatitis; i osteomijelitis. Rast djeteta može biti usporen. Moguća je hipergamaglobulinemija i anemija. SE je ubrzana.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza se postavlja pomoću protočne citometrije testom respiratornog praska kako bi se utvrdilo i izmjerilo stvaranje kisikovih radikala. Test također može odrediti ženske nosioce X– vezanog oblika bolesti.

U terapiji se daju kontinuirano antibiotici posebice trimetoprim–sulfametoksazol 160/800 mg PO 2×/dan sam ili u kombinaciji s cefaleksinom 500 mg PO svakih 8 h. Oralni antifungici se daju kao primarna profilaksa ili se dodaju ako se barem jednom pojavi gljivična infekcija; najkorisniji su itrakonazoli PO svakih 12 h (100 mg za bolesnike <13 god.; 200 mg bolesnicima 13 god. ili koji imaju >50 kg) ili vorikonazol PO svakih 12 h (100 mg bolesnicima koji imaju <40 kg; 200 mg onima koji imaju 40 kg). Interferon (IFN)–γ može umanjiti težinu i učestalost infekcija povećavajući neoksidativnu antimikrobnu aktivnost. Uobičajena je doza 50 μg/m2 SC 3×/ tjedan. Kad su infekcije teške, spasonosne su transfuzije granulocita. Transplantacija HLA– identične koštane srži brata ili sestre je uspješna nakon predtransplantacijske kemoterapije, kao i genska terapija.