Deformacije

Oko 50% deformacija noktiju nastaje zbog gljivične infekcije. Ostatak nastaje zbog raznih uzroka, uključujući traumu, psorijazu, lichen planus, te ponekad, zloćudnu bolest. Dijagnoza može biti očita pri pregledu, no ponekad se moraju učiniti ostružci i uzgoj u kulturi. Kad se osnovna promjena izliječi, deformacije nokta se mogu sakriti odgovarajućim oblikovanjem i poliranjem prilikom manikure.

Prirođene deformacije: U nekim prirođernim ektodermalnim displazijama, bolesnici nemaju nokte (anonychia). Kod prirođene pahionihije (pachyonychia congenital), korijenovi noktiju su zadebljani, promijenjene boje i prejako zakrivljeni uz deformaciju kao da su deformirani kliještima. Sindrom noktiju—patele (vidi str. 2383) uzrokuje trokutaste lunule i nedostatak dijela noktiju na palcima ruku. Darierova bolest je povezana s crvenim i bijelim crtama i distalnim udubljenjem u obliku slova V.

Deformacije povezane sa sistemskim tegobama: Kod Plummer–Vinsonova sindroma 50% bolesnika ima koilonihiju—konkavne nokte poput žlice. Sindrom žutih noktiju, obilježen čvrstim, prejako zakrivljenim, poprečno zadebljanim noktima uz gubitak kožice se vidi u bolesnika s limfedemom ekstremiteta, pleuralnim izljevom i ascitesom. Uz zatajenje bubrega proksimalna polovica nokta je bijela, a distalna ružičasta ili pigmentirana. Bijeli nokti se nalaze uz cirozu, premda distalna trećina ostaje ružičastija.

Deformacije povezane s dermatološkim bolestima: Kod psorijaze, nokti mogu pokazivati niz promjena, uključujući nepravilna udubljenja, uljne mrlje, oniholizu i zadebljanje i urušavanje ležišta nokta. Lichen planus matriksa nokta uzrokuje ožiljkavanje s ranim iskrivljenjem i pucanjem nokta, vodeći kasnije do stvaranja pterigija. Pterigij nokta je obilježen ožiljkavanjem od proksimalnog dijela nokta prema van u V obliku, što konačno dovodi do gubitka nokta. Alopecia areata je povezana s pravilnim udubinama u određenom rasporedu.

Promjene boje: Lijekovi, osobito citostatici i antimalarici mogu promijenit boju noktiju. Najčešće su to bleomicin i ciklofosfamid, rjeđe aktinomicin, doksorubicin, busulfan, 5–fluorouracil, hidroksiurea i melfalan. Kinakrin može nokte učiniti zelenkasto žutima ili bijelima pod ultraljubičastom svjetlošću. Kod argirije nokti mogu postati difuzno plavo sivi. Kod trovanja aresnom, nokti mogu postati difuzno smeđi. Tetraciklini, ketokonazol, fenotiazini, sulfonamidi i fenindion uzrokuju smećkasto ili plavo obojenje. Liječenje zlatom može dovesti do svijetlo ili tamno smeđe boje noktiju.

Bijele poprečne crte noktiju (Meesove linije) se mogu pojaviti uz kemoterapiju, akutno trovanje aresnom, zloćudne tumore, IM, trovanje talijem i antimonom, fluorozu, te čak i uz liječenje etretinatom. Također se pojavljuju zbog traume prsta, premda traumatske crte obično ne zahvaćaju čitav nokat. Gljivica Trichophyton mentagrophytes uzrokuje promjenu boje ležišta nokta u bijelu poput krede.

Melanonihija striata: To su hiperpigmentirane uzdužne crte koje se protežu od proksimalnog nabora nokta i kožice do slobodnog distalnog ruba ležišta nokta. Kod tamnoputih ljudi to može biti normalna fiziološka inačica koju ne treba liječiti. Melanonychia striata se također može javiti kod dobroćudnih melanocitnih nevusa i malignog melanoma. Hutchinsonov znak—melanin koji se proteže kroz lunulu, kožicu i proksimalni nabor nokta može ukazivati na melanom u ležištu nokta. Brzo izvođenje biopsije i liječenje su od ključne važnosti.

Onihogrifoza: Onihogrifoza je distrofija nokta kod koje nokat, najčešće na palcu noge, postaje zadebljan i zakrivljen. Može biti uzrokovana loše pristajućom obućom. Česta je u staraca. Liječi se oblikovanjem deformiranih noktiju.

Oniholiza: Oniholiza je odvajanje nokta od ležišta ili potpuni gubitak nokta,. Može nastati kao fototoksična reakcija u osoba liječenih tetraciklinima (foto–oniholiza), doksorubicinom, 5–fluorouracilom, β–blokatorima (osobito praktololom i kaptoprilom), kloksacilinom i cefaloridinom (rijetko), sulfametoksazol–trimetoprimom, diflunizalom, etretinatom, indometacinom, izoniazidom i izotretinoinom. Djelomična oniholiza može također nastati uslijed infekcije s Candidom albicans, ozljede i u sklopu psorijaze ili tireotoksikoze.

Onihotilomanija: Kod ovog poremećaja bolesnici kidaju i uništavaju nokte, što može dovesti do deformacije nokta poput rifljače za pranje rublja ili umivaonika ili iskrzanih noktiju. Kod onihotilomanije se mogu vidjeti i krvarenja ispod noktiju. Najčešće se pojavljuje u bolesnika koji po navici potiskuju kožicu na jednom noktu, uzrokujući distrofiju nokta tijekom njegovog rasta.

Trahionihija: Trahionihija—grubi, zamućeni nokti—može se pojaviti uz alopeciu areatu, lichen planus, atrofični dermatitis i psorijazu. Najčešća je u djece.

Trauma: Oštećenje ležišta nokta, osobito nagnječenje, ponekad dovodi do trajne deformacije nokta. Opasnost se smanjuje primarnom obradom u vrijeme ozljede.

Tumori: Nokat mogu zahvatiti dobroćudni i zloćudni tumori, uzrokujući deformaciju. U njih spadaju dobroćune miksoidne ciste, piogeni granulomi, glomus tumori, Bowenova bolest, karcinom pločastih stanica i maligni melanom. Kad se sumnja na zloćudnu promjenu, savjetuje se hitno izvođenje biopsije i upućivanje kirurgu.