Bolest taloženja kristala kalcijeva pirofosfat dihidrata

Riječ je o taloženju kalcijeva pirofosfat dihidrata (CPPD) u i oko zglobova. Simptomi su različiti; mogu biti neznatni ili teški, s intermitentnim napadajima akutnog artritisa i degenerativne artropatije. Dijagnoza traži dokaz CPPD kristala u sinovijskoj tekućini. Liječi se intraartikularnim kortikosteroidima ili peroralnim NSAR ili kolhicinom.

Etiologija i incidencija

Uzrok je nepoznat, no česta veza s drugim stanjima, poput ozljeda (uključujući kirurške zahvate), amiloidoze, miksedema, hipomagnezijemije, hiperparatireoze, gihta, hemokromatoze i starosti govori da je taloženje CPPD kristala posljedica degenerativnih ili metaboličkih promjena u zahvaćenim tkivima. Neki su oblici nasljedni, obično autosomno dominantni s potpunom penetracijom u dobi oko 40 god. Učestalost simptomatskih i asimptomatskih odlaganja CPPD kristala (kondrokalcinoza) raste s dobi.

Incidencija radiološke, obično asimptomatske kondrokalcinoze, u osoba od 70 god. iznosi oko 3% i dosiže gotovo 50% u dobi od 90 god. Asimptomatska kondrokalcinoza je česta u koljenu, kuku, u intervertebralnim fibroznim prstenovima i u simfizi, podjednako u žena i u muškaraca.

Klinička slika

Javlja se akutni, subakutni ili kronični artritis, obično koljena ili drugih velikih perifernih zglobova, koji naliči nizu drugih upala zglobova. Napadaji ponekad izgledaju kao akutni giht, no obično su blaži. Između napadaja nema simptoma ili postoje blage tegobe u više zglobova, slične artrozi ili RA. Takve promjene obično traju doživotno.

Dijagnoza

Na kondrokalcinozu treba posumnjati u starijih bolesnika s artropatijom, posebno uz upalnu sliku. Dijagnoza se postavlja polariziranom svjetlosnom mikroskopijom sinovijske tekućine, dokazivanjem romboidnih ili štapićastih, slabo pozitivno dvolomnih kristala (TBL. 35–1). Kulturom i bojenjem po Gramu treba isključiti infekcijski artritis. Ako se sinovijska tekućina ne može dobiti za analizu, indiciran je radiogram; dijagnozu potvrđuje nalaz mnogobrojnih linearnih ili točkastih kalcifikata u zglobnoj hrskavici, posebno u fibrokartilaginoznom dijelu.

Prognoza i liječenje

Prognoza pojedinih napadaja je mahom izvrsna. Ipak, javlja se kronični artritis, a ponekad se vide i teške desktruktivne artropatije slične neuropatskim (Charcotovim) zglobovima.

Simptomi akutnog zglobnog izljeva se povlače evakuiranjem i instiliranjem suspenzije mikrokristala kortikosteroidnih estera u zglobni prostor (npr. 40 mg prednisolon acetata ili tercijarnog butilacetata u koljeno). Indometacin, naproksen i drugi NSAR u protuupalnim dozama (vidi TBL. 34–2 na str. 287) obično brzo prekidaju napadaj. Kolhicin IV je koristan bolesnicima koji ne mogu primiti peroralnu terapiju (vidi str. 302), a u PO dozi od 0,6 mg 1–2×/dan može prevenirati akutni napadaj.