Nekonjugirana hiperbilirubinemija

Nekonjugirana hiperbilirubinemija je poremećaj metabolizma bilirubina kod kojega se radi o pretjeranom stvaranju ili oštećenoj konjugaciji bilirubina.

Hemoliza: Hemoliza eritrocita najčešći je klinički značajan uzrok povećanog stvaranja bilirubina. Iako zdrava jetra može konjugirati višak bilirubina, hemoliza može povisiti bilirubin na tako visoke vrijednosti koje jetra nije u mogućnosti konjugirati. Međutim, čak je i u teškoj hemolizi serumski bilirubin rijetko iznad 86 μmol/L. Ipak, hemoliza zajedno s bolešću jetre može dovesti do izrazitijeg povišenja vrijednosti bilirubina; u takvim slučajevima je poremećeno i izlučivanje žuči u kanalićima, pa nastaje i blaža konjugirana hiperbilirubinemija (vidi Hemolitična anemija na str. 1045.)

Gilbertov sindrom: Gilbertov sindrom je vjerojatno doživotni poremećaj čija je jedina abnormalnost asimptomatska, blaga, nekonjugirana hiperbilirubinemija. Može se pogrešno protumačiti kao kronični hepatitis ili druge bolesti jetre. Gilbertov sindrom može se naći u čak do 5% ljudi. Iako članovi obitelji mogu imati isti poremećaj, jasna genetska podloga teško se nalazi.

Patogeneza može uključivati složene poremećaje u unosu bilirubina u jetru. Niska je aktivnost glukuronil transferaza, iako ne toliko niska kao kod tipa II Crigler–Najjarova sindroma. U mnogih je bolesnika nešto ubrzana razgradnja eritrocita, ali ne u tolikoj mjeri da bi objasnila hiperbilirubinemiju. Histologija jetre je normalna.

Gilbertov sindrom najčešće je slučajan nalaz kod mladih ljudi, s vrijednostima bilirubina koje se kreću između 34 i 86 μmol/L a povećavaju se gladovanjem i u drugim stresnim situacijama.

Gilbertov sindrom razlikuje se od hepatitisa frakcioniranjem, koje pokazuje pretežito nekonjugirani bilirubin, uz normalne druge jetrene nalaze a bez bilirubina u mokraći. Razlikuje se od hemolize jer nema anemije i retikulocitoze. Liječenje nije potrebno. Bolesnicima treba reći da nemaju bolesnu jetru.

Crigler–Najjarov sindrom: Ovaj rijetki nasljedni poremećaj nastaje zbog nedostatka enzima glukuronil transferaze. Bolesnici s autosomno recesivnim tipom I bolesti (kompletna), imaju tešku hiperbilirubinemiju. Najčešće umiru do prve godine od kernikterusa, ali mogu doživjeti odraslu dob. Liječi se fototerapijom i transplantacijom jetre. Bolesnici s autosomno dominantnim tipom II bolesti (parcijalna, s promjenjivom penetracijom) često imaju nešto manje izraženu hiperbilirubinemiju (do 342 μmol/L) i najčešće dožive odraslu dob bez neuroloških oštećenja. Od koristi može biti fenobarbiton 1,5–2 mg/kg PO 3×/dan, koji inducira djelomični deficit glukuronil transferaze.

Hiperbilirubinemija uslijed primarnog šanta: Ovaj rijedak nasljedni benigni poremećaj povezan je s prekomjernim stvaranjem “rano–obilježenog” bilirubina.