Bolesnik bez simptoma ali s patološkim laboratorijskim nalazima

Patološki jetreni nalazi često se nađu u bolesnika bez simptoma i znakova bolesti jetre, jer se aminotransferaze i alkalna fosfataza nalaze među laboratorijskim parametrima koji se određuju rutinski. U takvih bolesnika liječnik treba uzeti podatke o izloženosti potencijalnim toksinima za jetru, uključujući alkohol, uzimanje lijekova na recept ili iz slobodne prodaje, biljnih čajeva i drugih pripravaka, te izloženosti kemijskim tvarima na poslu ili drugdje. Izolirane blaže povišene vrijednosti ALT ili AST (manje od dvostrukog povećanja) mogu nalagati samo ponavljanje nalaza; u trećini slučajeva normaliziraju se spontano. Daljnja evaluacija je potrebna ukoliko su poremećeni i ostali nalazi, ili su vrijednosti izrazito povišene, ili se ponavljaju nakon uzastopnih testiranja.

Kod daljnje evaluacije povišenih vrijednosti aminotransferaza često se može samo na temelju kliničkog nalaza posumnjati na masnu jetru. Ukoliko se ne radi o masnoj jetri, treba učiniti testove na hepatitis B i C. Bolesnici stariji od 40 godina moraju se testirati na hemokromatozu (vidi str. 1132), a mlađi od 30 godina na Wilsonovu bolest (vidi str. 51); većina bolesnika, posebice žene mlađe ili srednje dobi moraju se testirati na autoimune bolesti. Bolesnicima iz rizičnih područja moraju se učiniti testovi na malariju i shistosomijazu. Ukoliko su svi nalazi uredni, potreban je probir na deficijenciju α1–antitripsina (vidi str. 410), a ako su sve pretrage negativne, indicirana je biopsija jetre.

Kod izoliranog povišenja alkalne fosfataze u asimptomatskog bolesnika treba dokazati povišenje 5´nukleotidaze ili γ–glutamil transpeptidaze da bi se potvrdila hepatična etiologija. Tada su indicirane slikovne dijagnostičke pretrage, obično ultrazvuk ili MRCP. Ukoliko nema anatomskih abnormalnosti, moguće je da se radi o intrahepatičnoj kolestazi, na koju se može posumnjati na temelju anamnestičkih podataka o izloženosti lijekovima ili toksinima. Također treba uzeti u obzir infiltrativne bolesti i metataze u jetri (npr. od karcinoma debelog crijeva). Ženama se moraju odrediti antimitohondrijska antitijela. Trajna nerazjašnjena elevacija ili sumnja na intrahepatičnu kolestazu zahtijeva biopsiju jetre.